‘Bewaak de lange lijn over regeerperiodes heen’

Oplossingen voor complexe opgaven als klimaat, migratie en digitalisering liggen vrijwel altijd over de grenzen van een regeerperiode heen. Het is aan topambtenaren om de lange lijnen te bewaken, ongeacht de politieke wind van het moment. Maar in het huidige tijdsgewricht wordt hun vaak ook gevraagd om snelle en tastbare resultaten. Stefan Kortrijk, adviseur Leren en Ontwikkelen bij directoraat-generaal Algemene Bestuursdienst (DGABD) legt aan de hand van de leergang De transformatieve overheid uit hoe DGABD topambtenaren daarbij vanuit een integrale aanpak ondersteunt.

Stefan Kortrijk (m), met collega's Pieter de Wit (l) en Peter Steenkamer (r)

Stefan Kortrijk is samen met collega’s Peter Steenkamer en Pieter de Wit verantwoordelijk voor de leergang De transformatieve overheid. Als adviseurs Leren en ontwikkelen houden zij het speelveld van topambtenaren voortdurend in de gaten en optimaliseren zij op basis hiervan het leer- en ontwikkelaanbod van DGABD. Stefan: ‘Veel topambtenaren hebben te maken met transitievraagstukken. Dit zijn vaak lange, complexe trajecten. Het duurt immers even voordat zowel de technologie, politiek als maatschappij klaar is voor een transitie. Met de leergang De transformatieve overheid geven we topambtenaren inzicht in hun rol in deze langetermijnprocessen. Met als doel dat zij hun rol als manager, politiek adviseur én maatschappelijk partner zo goed mogelijk kunnen vervullen.’

Sparren over eigen vraagstukken

De leergang bestaat uit vijf modules. In elke module reiken wetenschappers van de Universiteit Utrecht en de Erasmus Universiteit theoretische kennis aan, met inzichten over de beleidsimplicaties hiervan. DGABD zorgt ervoor dat de leergang aansluit op de handelingsrichtingen uit de rijksbrede visie op publiek leiderschap. Zo is er onder andere aandacht voor het handelen in onzekere tijden. Stefan legt uit dat de deelnemers hun eigen casuïstiek meebrengen naar de leergang. ‘Ze vinden het prettig om te kunnen sparren over hun eigen vraagstukken en zoeken elkaar ook na de leergang op.’ Een mooi bijvangst, vindt Stefan. ‘Want als topambtenaren van verschillende departementen elkaar beter weten te vinden, komt dat de Rijksoverheid en de samenleving ten goede.’

Uitgebreid evalueren

Handelingsperspectief is een belangrijk onderdeel van de leergang, aldus Stefan. Deelnemers leren bijvoorbeeld hoe ze innovatie kunnen stimuleren en tegelijkertijd oude, niet-duurzame systemen kunnen afbouwen. ‘Uiteindelijk gaat het erom dat topambtenaren handvatten krijgen om beter leiding te geven aan transities. Dat is ook de reden waarom we elke editie van de leergang uitgebreid evalueren. Aan de hand van nieuwe wetenschappelijke inzichten, maar ook op basis van de feedback van deelnemers. Deelnemers gaven in 2024 bijvoorbeeld aan behoefte te hebben aan meer inzicht in de organisatorische kant van transitiemanagement. Samen met de Universiteit Utrecht onderzoeken we nu hoe we hier in de leergang het beste invulling aan kunnen geven. We lopen in Nederland voorop op het gebied van transitiekunde en er liggen grote leiderschapsopgaven voor ons. Als DGABD knopen we die twee aspecten aan elkaar, zodat we topambtenaren zo goed mogelijk kunnen ondersteunen bij hun vraagstukken.’

Meer lezen over leiderschapsontwikkeling voor topambtenaren

Voor het Tijdschrift voor Ontwikkeling in Organisaties schreven Stefan, Peter en Pieter een uitgebreid artikel over leiderschapsontwikkeling voor topambtenaren.